„Goed” zamiast „went”, „buyed” zamiast „bought” albo pomieszane formy po have potrafią skutecznie zniechęcić do angielskiego. Przygotowałem praktyczne zestawienie czasowników nieregularnych z polskim tłumaczeniem, przykładami użycia i metodą nauki, która pomaga zapamiętać je szybciej niż przez bezmyślne powtarzanie całej tabeli.
Najważniejsze informacje na start
- Trzy formy służą do budowania różnych czasów i konstrukcji.
- II forma pojawia się przede wszystkim w czasie Past Simple.
- III forma jest potrzebna między innymi po have, has, had oraz w stronie biernej.
- Najłatwiej uczyć się grupami, według podobnych wzorców odmiany.
- Nie trzeba zapamiętywać wszystkiego naraz. Na początek wystarczy około 30-40 najczęstszych czasowników.
Czasowniki nieregularne z tłumaczeniem, które naprawdę warto znać
Czasownik nieregularny nie tworzy formy przeszłej przez zwykłe dodanie końcówki -ed. Zamiast tego zmienia się według własnego wzoru, dlatego form trzeba nauczyć się osobno. Najlepszym przykładem jest go - went - gone, czyli „iść, jechać - poszedł, pojechał - pójść, pojechać”.
W tabelach spotkasz trzy kolumny. Base form to bezokolicznik, Past Simple oznacza drugą formę używaną w przeszłości, a Past Participle to trzecia forma, potrzebna między innymi w czasie Present Perfect.| Bezokolicznik | Past Simple | Past Participle | Tłumaczenie |
|---|---|---|---|
| be | was / were | been | być |
| become | became | become | stawać się |
| begin | began | begun | zaczynać |
| break | broke | broken | łamać |
| bring | brought | brought | przynosić |
| build | built | built | budować |
| buy | bought | bought | kupować |
| catch | caught | caught | łapać |
| choose | chose | chosen | wybierać |
| come | came | come | przychodzić |
| cost | cost | cost | kosztować |
| cut | cut | cut | ciąć |
| do | did | done | robić |
| draw | drew | drawn | rysować |
| drink | drank | drunk | pić |
| drive | drove | driven | prowadzić |
| eat | ate | eaten | jeść |
| fall | fell | fallen | upadać |
| feel | felt | felt | czuć |
| find | found | found | znajdować |
| fly | flew | flown | latać |
| forget | forgot | forgotten | zapominać |
| get | got | got / gotten | dostać, otrzymać |
| give | gave | given | dawać |
| go | went | gone | iść, jechać |
| grow | grew | grown | rosnąć |
| have | had | had | mieć |
| hear | heard | heard | słyszeć |
| keep | kept | kept | trzymać, zachowywać |
| know | knew | known | wiedzieć, znać |
| leave | left | left | opuszczać, wyjeżdżać |
| lose | lost | lost | tracić, zgubić |
| make | made | made | robić, tworzyć |
| meet | met | met | spotykać |
| pay | paid | paid | płacić |
| put | put | put | kłaść, odkładać |
| read | read | read | czytać |
| ride | rode | ridden | jeździć |
| run | ran | run | biegać |
| say | said | said | mówić |
| see | saw | seen | widzieć |
| sell | sold | sold | sprzedawać |
| send | sent | sent | wysyłać |
| sing | sang | sung | śpiewać |
| sit | sat | sat | siedzieć |
| sleep | slept | slept | spać |
| speak | spoke | spoken | mówić, rozmawiać |
| spend | spent | spent | spędzać, wydawać |
| stand | stood | stood | stać |
| swim | swam | swum | pływać |
| take | took | taken | brać |
| teach | taught | taught | uczyć |
| tell | told | told | powiedzieć, opowiadać |
| think | thought | thought | myśleć |
| understand | understood | understood | rozumieć |
| wear | wore | worn | nosić |
| win | won | won | wygrywać |
| write | wrote | written | pisać |
Na początku proponuję skupić się na czasownikach, które pojawiają się w codziennych zdaniach, takich jak be, have, do, go, get, make, take, see i know. Ich znajomość daje znacznie więcej niż zapamiętanie rzadkich słów, których długo nie będzie okazji użyć.
Jak rozpoznać, której formy użyć
Sama tabela nie wystarczy, jeśli nie wiadomo, gdzie wstawić poszczególne formy. Najprościej zapamiętać podstawową zasadę: druga forma opisuje zakończoną przeszłość, a trzecia forma pracuje w konstrukcjach z czasownikiem posiłkowym.
| Konstrukcja | Przykład | Znaczenie |
|---|---|---|
| Past Simple | She went home. | Ona poszła do domu. |
| Present Perfect | She has gone home. | Ona poszła do domu. |
| Past Perfect | She had gone home. | Ona poszła wcześniej do domu. |
| Strona bierna | The letter was written yesterday. | List został napisany wczoraj. |
W pytaniach i przeczeniach w czasie Past Simple pojawia się did, dlatego główny czasownik wraca do pierwszej formy. Mówimy więc Did you see him?, a nie Did you saw him?, oraz I didn’t go, a nie I didn’t went.
Trzecia forma nie oznacza po prostu „bardziej przeszłej” wersji czasownika. Jej użycie zależy od konstrukcji zdania. I have eaten znaczy „zjadłem” w określonym kontekście, ale samo eaten nie może zastąpić drugiej formy w zdaniu I ate breakfast at seven.
Wzory odmiany, które ułatwiają zapamiętywanie
Nie wszystkie formy trzeba traktować jak zupełnie osobne słówka. Wiele z nich tworzy grupy o podobnym rytmie albo identycznych zakończeniach. Uczenie się rodzinami zmniejsza liczbę elementów do zapamiętania i ułatwia odtworzenie formy podczas rozmowy.
Trzy identyczne formy
Do najprostszej grupy należą czasowniki, które wyglądają tak samo w każdej kolumnie. Przykłady to cut - cut - cut, put - put - put, cost - cost - cost oraz hit - hit - hit. Trudność może pojawić się dopiero w wymowie i znaczeniu zdania, nie w samej pisowni.
Druga i trzecia forma są takie same
W tej grupie pierwsza forma różni się od dwóch pozostałych. Tak działają między innymi buy - bought - bought, feel - felt - felt, keep - kept - kept, send - sent - sent i teach - taught - taught.
To bardzo praktyczny wzór, bo po nauczeniu się jednej zmiany od razu znamy dwie formy. Warto jednak przećwiczyć je w zdaniach, ponieważ polskie tłumaczenie nie podpowiada, czy potrzebujemy Past Simple, czy Past Participle.
Trzy różne formy
Najbardziej charakterystyczne przykłady to begin - began - begun, drink - drank - drunk, sing - sang - sung, write - wrote - written i take - took - taken. W tych parach pomaga głośne powtarzanie całej sekwencji, najlepiej w rytmie, a nie odczytywanie słów bez melodii.Formy, których nie wolno zgadywać
Niektóre czasowniki są szczególnie mylące. Go - went - gone nie przypomina siebie w drugiej formie, a be - was/were - been zmienia się zależnie od osoby. W przypadku takich słów fiszki, krótkie dialogi i częste powtórki sprawdzają się lepiej niż próba wyprowadzenia reguły.
Jak uczyć się skutecznie w domu i w szkole
Największy błąd polega na próbie opanowania całej listy w jeden wieczór. Pamięć szybko odrzuca materiał, którego nie używamy, dlatego lepszy jest plan obejmujący 10-15 minut dziennie i regularne wracanie do starszych słów.
- Wybierz 5 nowych czasowników i przeczytaj wszystkie trzy formy na głos.
- Połącz każdy czasownik z jednym prostym zdaniem, na przykład I went to school.
- Zakryj jedną kolumnę i spróbuj odtworzyć brakującą formę z pamięci.
- Po kilku godzinach wykonaj krótką powtórkę bez zaglądania do tabeli.
- Po dwóch dniach użyj słów w pytaniach, przeczeniach i zdaniach twierdzących.
W pracy z dzieckiem dobrze działa ograniczenie liczby słów i wprowadzenie ruchu. Można powiedzieć run - ran - run podczas biegania, sit - sat - sat przy siadaniu albo przygotować trzy kartoniki, które dziecko układa w odpowiedniej kolejności.
Sam nie polecam nauki wyłącznie przez przepisywanie tabeli. Pisanie pomaga utrwalić pisownię, ale dopiero odtwarzanie z pamięci i używanie w zdaniu pokazuje, czy forma naprawdę została zapamiętana.
Przeczytaj również: Czas przyszły angielski - will, going to czy Present Continuous?
Powtórki rozłożone w czasie
Przydatny jest prosty cykl powtórek. Nową grupę powtórz tego samego dnia, kolejnego dnia, po trzech dniach, po tygodniu i po dwóch tygodniach. Jeśli pomylisz słowo, nie wracaj do całej listy. Odłóż tylko ten konkretny czasownik do osobnej, krótszej grupy.
Warto także mieszać kierunki tłumaczenia. Najpierw przechodź z angielskiego na polski, a później z polskiego na angielski. Drugi kierunek jest trudniejszy, ale lepiej przygotowuje do samodzielnego mówienia i pisania.
Najczęstsze błędy i sposoby ich poprawy
Najbardziej typowy błąd to dodawanie końcówki -ed do każdego czasownika. Formy goed, buyed i eated mogą wydawać się logiczne, ale są niepoprawne. Trzeba zapamiętać, że czasowniki nieregularne tworzą własne formy, których nie da się zawsze przewidzieć.Drugą pułapką jest łączenie drugiej formy z have. Poprawne zdanie brzmi I have seen this film, a nie I have saw this film. Po have, has i had stosujemy trzecią formę.
Uwagę należy zwrócić także na read - read - read. Pisownia się nie zmienia, ale wymowa już tak. Pierwszą formę wymawia się jak „riid”, natomiast formy przeszłe jak „red”. To dobry przykład pokazujący, że nauka samej pisowni nie zawsze wystarcza.
Podobnie mylące bywają czasowniki lie i lay. Lie - lay - lain oznacza „leżeć”, natomiast lay - laid - laid oznacza „kłaść”. W tym przypadku najlepiej zapamiętać po jednym pełnym zdaniu, ponieważ samo tłumaczenie może nie wystarczyć.
Nie warto też ignorować różnicy między got i gotten. Forma gotten jest szczególnie często spotykana w amerykańskiej odmianie angielskiego, podczas gdy w brytyjskim angielskim częściej używa się got. W szkolnych ćwiczeniach najważniejsze jest rozpoznanie konstrukcji i konsekwentne stosowanie wariantu zgodnego z materiałem.
Jak zamienić listę w sprawność językową
Dobra znajomość tabeli nie polega na tym, że potrafisz wyrecytować wszystkie formy w kolejności alfabetycznej. Liczy się szybkość rozpoznania czasownika w zdaniu. Gdy widzisz yesterday, myślisz o Past Simple, a gdy pojawia się has lub have, automatycznie sprawdzasz trzecią formę.
Najlepszy test jest prosty. Wybierz dziesięć czasowników i ułóż z nimi krótkie zdania o swoim dniu, rodzinie albo szkole. I got up early. I ate breakfast. I went to school. I saw my friend. Taki miniopowiadanie łączy formę, znaczenie i sytuację, więc zapamiętuje się znacznie trwalej niż pojedyncze słowo.
Jeśli uczysz dziecko, nie poprawiaj każdej pomyłki w połowie wypowiedzi. Najpierw pozwól mu dokończyć myśl, a potem wróć do jednego lub dwóch błędów. Krótka, spokojna korekta zwykle daje lepszy efekt niż przerywanie co kilka sekund.
Na sprawdzian lub egzamin można przygotować listę priorytetową. W pierwszej kolejności opanuj około 30 najczęstszych czasowników, później dołączaj kolejne według tematów, na przykład podróże, szkoła, zakupy i codzienne czynności. Dzięki temu nauka ma wyraźny cel, a postępy są łatwiejsze do zauważenia.
Od tabeli do swobodnego używania form
Najlepsza kolejność nauki wygląda tak: najpierw rozpoznaj znaczenie, potem zapamiętaj trzy formy, a na końcu użyj czasownika w kilku własnych zdaniach. Sama lista jest dobrym punktem startu, ale dopiero kontakt z żywym językiem utrwala właściwą formę.
Nie przejmuj się, jeśli po kilku dniach część słów wypadnie z pamięci. To normalny etap nauki, a skuteczność budują krótkie powtórki i regularne używanie, nie jednorazowy wysiłek. Lepiej znać pewnie 30 potrzebnych czasowników niż rozpoznawać 100, ale nie umieć zastosować ich w zdaniu.
